Strategia pawia: po co mężczyźnie drogie Porsche?

Czy wydawanie pieniędzy z Twojego konta bankowego pełnymi garściami daje Ci przewagę w oczach kobiet nad innymi mężczyznami?

Bo co ma wspólnego paw, rozkładający swój ogromny, kolorowy ogon i mężczyzna, kupujący najnowszy model Porsche?

Otóż ma to, że obaj wyposażyli się w całkowicie zbędne, a dodatku bardzo kosztowne przymioty.

Ale obaj mają w tym bardzo istotny cel. W przypadku mężczyzny za kierownicą Porsche ten cel zdaje się wykraczać poza satysfakcję z osiągów tego legendarnego samochodu.

Do takiego wniosku doszli badacze: Sundie, Jill M., Kenrick, Douglas T., Griskevicius, Vladas, Tybur, Joshua M., Vohs, Kathleen D., Beal, Daniel J., którzy przyjrzeli się rozrzutnemu wydawaniu pieniędzy na drogie i ekstrawaganckie rzeczy z perspektywy ewolucyjnej.

Strategia pawia

Paw wykształcił ogromny, kolorowy ogon.

Może to być dla niego niebezpieczne, gdyż czyni go łatwiejszym do zauważenia przez drapieżniki. Ogon z daleka rzuca się w oczy. Ogrom ogona utrudnia mu również ewentualną obronę lub ucieczkę.

Po co więc pawiowi coś tak niepraktycznego, że wręcz zagrażającego życiu, jak ogromny, bilboardowy ogon?

To sposób komunikacji.

Wspaniały barwny pawi ogon jest tak kosztowny dla jego właściciela, że pozwolić sobie na taką ekstrawagancję mogą wyłącznie osobniki w najwyższej formie. Silne. Szybkie. Odporne. Wystarczy, że paw jest źle odżywiony, a jego ogon blaknie.

Większy, bardziej wspaniały ogon wyróżnia pawia spośród mniej hojnie obdarzonych samców. I jest to bezpośredni przekaz skierowany do samicy: mój piękny ogon jest bardzo piękny i kosztowny, ale ja mogę sobie na to wszystko pozwolić.

Która samica zdoła oprzeć się takiemu przekazowi?

Strategia posiadacza Porsche

Z jednego miasta do drugiego przejedziesz całkiem wygodnie zupełnie standardowym modelem samochodu. Wygoda i szybkość samochodu wzrasta, gdy przesiadasz się do bardziej luksusowego modelu. Gdzieś na szczytach szybkości i komfortu znajdują się auta bardzo luksusowe, bardzo szybkie i bardzo drogie.

Takie, jak te ze stajni Porsche. Na przykład Porsche Carrera.

Choć z drugiej strony, za wielkie pieniądze dostajesz samochód, w którym wygodnie pojadą zaledwie dwie osoby… który będzie spalał paliwo jak smok… koszta naprawy mogłyby przyprawić o zawał serca… a z jezdnych i sportowych właściwości auta będziesz miał okazję skorzystać bardzo rzadko, i prawdopodobnie i tak nie w pełni, bo stan większości dróg na to nie pozwala.

Po co więc kupować tak drogi i “na wyrost” samochód?

Perspektywa ewolucyjna rozrzutności

Z perspektywy ewolucyjnej powód jest ten sam, jak w przypadku kupna wielu innych ekstremalnie luksusowych wersji zwykłych rzeczy: markowego i drogiego sprzętu sportowego czy stuletnich roczników win.

To wszystko jest konsumpcja na pokaz. Gdy jednym z głównych powodów wydawania pieniędzy na rzeczy drogie, często nadmiarowe i zbędne jest prestiż. Gdy robi się to po to, aby zademonstrować bogactwo i zdolność jego właściciela do rozrzutności w wydawaniu pieniędzy tylko dlatego, że go na to stać.

Tak, jak pawia stać na wielki ogon.

I jest to sygnał wysyłany w kierunku kobiet. Sygnał, który zresztą jest prawidłowo odczytywany przez kobiety i w mig rozumiany (jak zostanie to potwierdzone w jednym z przytaczanych tu eksperymentów).

Ale jakie dokładnie znacznie w relacjach damsko-męskich ma luksusowy samochód i cała gama innych luksusowych dóbr, będących demonstracją zamożności i prestiżu?

Badacze, opierając się na dotychczasowym stanie badań nad tym tematem, przywołali bądź sformułowali kilka koncepcji, z których część miała już mocne poparcie w istniejącej literaturze przedmiotu, a część należało dopiero sprawdzić. Koncepcje te okazały się trafione, co potwierdzają cztery przedstawione później eksperymenty.

Dlaczego niektórzy mężczyźni pozwalają sobie na rozrzutność i co dzięki temu osiągają?

1. Nadmiarowa konsumpcja wśród ludzi służy temu samemu celowi, jakiemu służy ogon pawia: to seksualny sygnał, którego nadawcą jest mężczyzna, a adresatem kobieta.

2. Demonstracja nadmiarowej konsumpcji to komunikacja na skróty, która pozwala kobiecie szybko ocenić zalety potencjalnego partnera do seksualnej randki, które w innym wypadku trudno byłoby zweryfikować w krótkim czasie (mężczyzna demonstruje, że jest w stanie ponosić konsekwencje swojej rozrzutności, co może być ukrytą oznaką pożądanych przez kobietę cech: wysokiej pozycji społecznej, inteligencji, wysokiego poziomu testosteronu).

W jednym z eksperymentów innych badaczy – Saada i Vongasa – odkryto ciekawą reakcję. Poziom testosteronu u mężczyzn wzrastał po jeździe sportowym Porsche i spadał, gdy mężczyzna musiał przejechać się starym rodzinnym sedanem.

3. Demonstracja rozrzutności to także milcząca obietnica złożona kobiecie, która może oczekiwać, że mężczyzna będzie szczodry wobec niej podczas zalotów i że może ona odnieść korzyści z jego bogactwa (np. będzie otrzymywać drogie prezenty).

4. Sygnał, który wysyła mężczyzna demonstrując swoją rozrzutność, to chęć krótkoterminowej przygody seksualnej, a nie długoterminowego związku. Tak, jak u pawia, który ma w swojej naturze to, że porzuca ciężarną samicę.

5. Kobiety szukające krótkoterminowej przygody skłonne będą reagować pozytywnie na rozrzutnego mężczyznę w najnowszym modelu Porsche Carrera, ale nie musi to już mieć większego znaczenia dla kobiety szukającej związku długoterminowego (małżeństwo).

6. Kobiety niemal zawsze pozytywnie reagują na bogactwo mężczyzny. Ale gdy chodzi o potencjalne małżeństwo, kluczowymi kryteriami, które będą brane pod uwagę, będzie chęć mężczyzny do mądrego inwestowania tego bogactwa w ich wspólny związek: w kobietę i dziecko. Mężczyzna rozrzutny kojarzony jest raczej z typem narcystycznym, stawiającym swoje potrzeby ponad potrzeby innych, nie gwarantujący stabilności, pomimo demonstrowanego bogactwa. Czerwone Porsche – co może byc zaskoczeniem – wydaje się nie dawać wielkiej przewagi w konkurencji z innymi mężczyznami o żonę. Bardziej – w grze o kochankę.

7. Wydawanie pieniędzy na rzeczy luksusowe i nadmiarowe w celach seksualnych jest charakterystyczne dla mężczyzn, ale nie dla kobiet, bo to kobiety mają tendencję do wybierania krótkoterminowych partnerów w oparciu o sygnały behawioralne. Dla mężczyzn ważniejsza jest fizyczność kobiety: jest wygląd i stan zdrowia, w związku z tym demonstracja rozrzutności nie dawałaby kobiecie żadnej specjalnej przewagi nad rywalkami w konkurowaniu o seksualnych partnerów (o ile kobieta nie chce po prostu kupić mężczyzny).

Cztery eksperymenty, ukazujący w praktyce, jak niektóre z przedstawionych wyżej koncepcji działają:

1. Mężczyźni, którzy oglądali zdjęcia atrakcyjnych kobiet w “randkowym kontekście” byli później bardziej skłonni do kupowania rzucających się w oczy, ekskluzywnych przedmiotów, takich jak designerskie okulary przeciwsłoneczne.

Ale efekt ten zaobserwowano tylko wśród mężczyzn bardziej otwartych na erotyczne przygody. Nie wystąpił on wśród mężczyzn o bardziej restrykcyjnym podejściu do seksu.

Podobnie jak nie było tego efektu wśród kobiet, które oglądały zdjęcia atrakcyjnych mężczyzn.

2. Podobnie po tym, jak po przeczytaniu romantycznej opowieści o romantycznym wieczorze z kobietą zakończonego pocałunkami, otwarci na przygody mężczyźni byli bardziej skłonni do kupienia sobie prestiżowego portfela, niż mężczyźni w mniej romantycznym nastroju i mężczyźni, którzy co prawda też czytali opowieść miłosną, ale prezentowali bardziej restrykcyjne podejście do erotycznych przygód.

3. W innym eksperymencie, mężczyźni wykazywali wyższą tendencję do wydawania pieniędzy na rzucające się w oczy rzeczy po przeczytaniu historii o krótkoterminowym flircie. Ale nie wtedy, gdy historia dotyczyła długoterminowego związku. Co więcej: nawet otwarci na seksualne przygody mężczyźni byli znacząco bardziej skłonni do rozrzutności tylko po przeczytaniu historii flirtu. Historia związku, który niesie zobowiązania, zupełnie tak na nich nie działała.

4. W czwartym eksperymencie badano reakcje kobiet na mężczyznę posiadającego drogi samochód Porsche Boxter (cena Porsche: 58.000,- USD), w porównaniu do ich na reakcji na tego samego mężczyznę, ale w Hondzie Civic (cena Hondy: 15.655,- USD).

Informacja, jakim samochodem jeździ, podnosiła atrakcyjność mężczyzny w oczach kobiety tylko w kontekście ewentualnej krótkoterminowej przygody bez zobowiązań.

Nie zwiększała jednak specjalnie atrakcyjności tego mężczyzny w kontekście ewentualnego małżeństwa.

Eksperyment potwierdził, że intencje mężczyzn kupujących wystawne samochody (seks bez zobowiązań) i reakcje kobiet (pozytywna reakcja tylko w kontekście seksu bez zobowiązań) są zbieżne.

Sygnał jest właściwie odbierany i interpretowany, co decyduje o jego skuteczności. Gdyby nie był, nie byłoby sensu go wysyłać.

A dla mężczyzn samochód jakim jeździ kobieta nie miał większego znaczenia.

Źródła:
Sundie, Jill M., Kenrick, Douglas T., Griskevicius, Vladas, Tybur, Joshua M., Vohs, Kathleen D., Beal, Daniel J. (2011)Peacocks, Porsches, and Thorstein Veblen: Conspicuous consumption as a sexual signaling system. Journal of Personality and Social Psychology, 0022-3514, Vol. 100, Issue 4.
Saad, G., & Vongas, J. G. (2009). The effects of conspicuous consumption on men's testosterone levels. Organizational Behavior and Human Decision Processes 110, 80–92.